ADİGE XABZE – АДЫГЭ ХАБЗЭ

MEF'EDZ Seferbiy  (Мафlэдз  Сэрэбий) Çeviri: İlhan Aydemir Bu günkü yaşantımızda; insani değeler, merhamet ve onur bakımından eksikliklerimiz azımsanmayacak derecededir. Bu eksikliklerimiz nispeten belki azalacaktı; eğer bizler insanlar Adigeler olarak Adige…

Continue Reading ADİGE XABZE – АДЫГЭ ХАБЗЭ

XABZE YAPICISI YEDİC

Dr. Phil. YEDİC Batıray Özbek Adige xabze, Adige kültürünün ve yaşam düzeninin temel taşıdı desek yanılmayız. xabzeler sözlü toplumsal kurallardı. Bu sözlü kurallar devamlı olarak çağa ve zamana uydurularak değiştirilirdi.…

Continue Reading XABZE YAPICISI YEDİC

ADİGELERDE THAMADELİK

KUŞHA Faruk Özden Yıllar önceydi. Zannedersem 1968 yılıydı. Alman Stern dergisinde fotoğraflı olarak Gürcistan'dan bir düğün haberi sayfalarca yayınlanmıştı. Hem derginin kapağında hem içinde kırmızı renkli Adige tsey (çerkeska) giymiş,…

Continue Reading ADİGELERDE THAMADELİK

TOPLUMSAL ADİGE TÖRESİ

BUZERE К. İ., ALIY М. İ., ÇUYEKHO А. B. Bilimsel Redakte: ŞHELEHO Abu Toplumsal Adige Töresi 1-4, İlkokullar için, Jene Sul. Maykop, Adige Kitap Basımevi -1998, S. 3,4,5 Çeviri: ACHUMIJ…

Continue Reading TOPLUMSAL ADİGE TÖRESİ

ADİGE XABZE

VUNOROKO Mir Çeviri: İbrahim Çetao Psatl 3.sayı ADİGE XABZE VE İNANÇ Ulusal gelenek,ulusun yaşamını belirli kurallara bağlı olarak düzenleyen, kişilerin davranışlarını birlikte yaşadığı toplumun davranışlarıyla uyumlaştıran, kişinin yararını toplumun yararının…

Continue Reading ADİGE XABZE

XABZE NOTLARI

Hazırlayan: ShuZago Adige xabze, Çerkes kültürünün ve yaşam düzeninin temel taşıdı desek yanılmayız. xabzeler sözlü toplumsal kurallardı. Bu sözlü kurallar devamlı olarak çağa ve zamana uydurularak değiştirilirdi. +  Evinize, büronuza konuk…

Continue Reading XABZE NOTLARI

SORU ve YANITLARLA XABZE

Aşağıdaki kurallara şimdi uymuyor ya da uyamıyor olabilirsiniz. Bu bölüm çocuğunuzu xabzeye göre yetiştirmenize yardımcı olacağı düşünülerek hazırlanmıştır. Örneğin artık çocuğunuza elinizi öptürmeyiniz. CC   Bir genç kızın evlendiğinde kendi…

Continue Reading SORU ve YANITLARLA XABZE

XABZE ÖRNEKLERLE İLERLİYOR

VUNEREKO Mir Tarih Bilimdalında Kandidat, Etnograf Çeviri: AÇUMIJ Hilmi Böyle demekle birlikte, bu konu ile alakalı açıklama da yapmak gerekiyor. İlerlemiş yaştaki bir yaşlı beş-altı yaşlarındaki çocuk içeri girdiğinde ayağa…

Continue Reading XABZE ÖRNEKLERLE İLERLİYOR

ADİGE XABZEDE SOFRAYLA İLGİLİ KURALLAR

Rahmi Tuna Adige Xabze (Adige Etiği ve Etiketi kitabından) Toplumumuzda, daha doğrusu xabze toplumunda sofra kültürü, başlı başına bir konu oluşturur. Sunulacak yemeklerin yapımından başlayarak, yemek çeşitlerine, bu yemeklerin yapılış…

Continue Reading ADİGE XABZEDE SOFRAYLA İLGİLİ KURALLAR

ADİGELERDE KADIN-ERKEK, BÜYÜK-KÜÇÜK İLİŞKİLERİ

Rahmi Tuna Adige Xabze (Adige Etiği ve Etiketi kitabından) Xabze kuralları uygulamada, kadın-erkek ayrımı yapmamıştır. Her ikisi de insan olma sıfatlarıyla xabze kurallarının uygulanmasından eşit olarak sorumlu tutulmuştur. Bununla ilgili…

Continue Reading ADİGELERDE KADIN-ERKEK, BÜYÜK-KÜÇÜK İLİŞKİLERİ

ÇERKES MAHKEMELERİ

MAFEDZ Serebiy Derleme: BABUG Ergun Yıldız Çok sık bir şekilde Çerkeslerin hapishanesi olmayan bir halk olduğu sözü tekrar edilir cemiyetimizde. Tabii bu genel ifade bazen öyle abartılı bir biçimde anlatılır…

Continue Reading ÇERKES MAHKEMELERİ

YAKARIŞ, YANİ DUA

KUŞHA Faruk Özden Çerkeslerde arkaik dönemden beri şekli değişimlere uğradıysa da, içerik olarak pek değişmeyen eyleme huahue ismi verilmiştir. Bundan amaç; doğumdan, ürün hasadına, koç katımından ekinlerin ekilmesine, düğünden ölüme…

Continue Reading YAKARIŞ, YANİ DUA

ADİGELERDE SELAMLAŞMA

K|URAŞIN Betal F|eh"us Apş'iy isimli kitabından Çeviri: BABUG Ergün Yıldız Selamlaşma geleneği insanlığın yaratılışından bu yana istisnasız tüm toplumlarda müşterek bir davranış biçimi olarak devam edegelir. İlk çağlarda iki insan…

Continue Reading ADİGELERDE SELAMLAŞMA

ADİGE DÜĞÜNÜ

Prof. MEMBET H. Tarih Bilimleri Doktoru Çeviri : BABUG Ergün Yıldız Adige gelenekleri arasında aynıyla uygulanıyor olmasa da pek çoğu günümüze kadar ulaşmış güzel gelenekler mevcuttur. Aşağıda bahsedeceğimiz evlilik töreni…

Continue Reading ADİGE DÜĞÜNÜ

ADİGELERDE İSİM VERME

Adige Psalhe Eylül 2006 Çeviri : BABUG Ergün Yıldız Yeni doğan bir bebek için yakın çevresinin ve akrabaların tümünün iyi dileklerde bulunmaları (huahue) Adige töresindendir. Daha sonra bebeğin ismi sorulur…

Continue Reading ADİGELERDE İSİM VERME

MİSAFİR AĞIRLAMA

Adige Psalhe Eylül 2006 Çeviri : BABUG Ergün Yıldız Misafir otururken ev sahiplerinin kendi iç meselelerinden bahsetmeleri ayıptır. Bir şekilde misafir ile nizahlaşmak, onunla didişme derecesinde iddialaşmak ayıptır. Misafirin giysilerinin…

Continue Reading MİSAFİR AĞIRLAMA

ADİGE SOFRASINDA ADETLER

Çeviri: BABUG Ergün Yıldız Yaşamın içersinde çok çeşitli nedenleri olabilecek sevinçlerimizi mutluluklarımızı davetlere, kutlamalara dönüştürdüğümüz zamanlar çoktur. Düğün, dua, doğum günü,milli bayramlar ve günler, aile içinde meydana gelen sevinçli olaylar,…

Continue Reading ADİGE SOFRASINDA ADETLER

TOPLUMSAL YAŞAM ve XABZE

KUŞHA Faruk Özden Toplumsal yaşam nasıl durağan değilse, xabze de durağan değildir. Xabzeyi durağan, statik ve değişmez kabul etmek xabze ye en büyük ihanettir. Büyük toplumsal çalkantıların yaşandığı 18 ve…

Continue Reading TOPLUMSAL YAŞAM ve XABZE

NISAŞE GUIP

KUŞHA Faruk Özden Nısaşe guıp sabah toplanır ve gelinin evinde nış yenirdi. Çeyiz için bir liste yapılır ve bir senet düzenlenirdi. Ne zamandan beri uygulandığını bilmediğim bir xabzesenet düzenlemek. Çeyizin…

Continue Reading NISAŞE GUIP

ÇERKES TOPLUMU ANAERKİL Mİ ATAERKİL MİDİR?

KUŞHA Faruk Özden Önce anaerkil toplumu tanımaya çalışalım: Toplumun tarihi gelişimi içinde prehistorik devirde yaşanan toplumsal yönetim. Prehistorik devir ise Buzul Çağı'ndan yazının bulunduğu zamana kadar geçen süre diye özetlenir.…

Continue Reading ÇERKES TOPLUMU ANAERKİL Mİ ATAERKİL MİDİR?

ADİGELERDE ALINAN KARARLAR

KUŞHA Faruk Özden Herhangi bir konuda karar almak için yapılan toplantıya vunafe denir. Vunafeye katılanlara vunefeş denir. Düğün için olacağı gibi, köy sorunları ile ilgili olaraktan da vunafe yapılır. Alınan…

Continue Reading ADİGELERDE ALINAN KARARLAR

THAMADELİK

KUŞHA Faruk Özden Herhangi bir konuda karar almak için yapılan toplantıya vunafe denir. Vunafeye katılanlara vunefeş denir. Düğün için olacağı gibi, köy sorunları ile ilgili olaraktan da vunafe yapılır. Alınan…

Continue Reading THAMADELİK

ADİGE XABZE

Doç. Dr. VINEREKO Mir Adige Geleneği (Адыгэ Хабз), Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız ‘İlkokul İkinci Sınıf Ders Kitabı’ çevirisi, s. 11-14. Adige Cumhuriyeti Eğitim ve…

Continue Reading ADİGE XABZE

ADİGE YEMEK GELENEKLERİ

VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Sevgili yavrularımız! Sizler Adige ulusunun geleceğisiniz.Ulusumuzun ruhu,dilimiz…

Continue Reading ADİGE YEMEK GELENEKLERİ

AİLE İÇİ SOFRA

Doç. Dr. VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Aile içi sofra, üç  öğün…

Continue Reading AİLE İÇİ SOFRA

ADİGELERDE YARARLI-ÖZEL GÜNLER ve DÜĞÜN SOFRASI

Doç. Dr. VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Aile içinde en yararlı/en sevinçli…

Continue Reading ADİGELERDE YARARLI-ÖZEL GÜNLER ve DÜĞÜN SOFRASI

ADİGELERDE BEBEK VE AİLE İÇİ SOFRA

Doç. Dr. VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Aile içi sofra geleneğinde bebeğin…

Continue Reading ADİGELERDE BEBEK VE AİLE İÇİ SOFRA

ADİGE YEMEKLERİ

Doç. Dr. VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Kültür ürünü yemekler (Лэжьыгъэхэк1 шхынхэр)…

Continue Reading ADİGE YEMEKLERİ

ADİGELERDE İÇECEKLER

Doç. Dr. VINEREKO Mir Maykop, Adige Cumhuriyeti Devlet Basımevi, 2007 ADİGE GELENEĞİ (АДЫГЭ ХАБЗ) Altıncı Sınıf Adige Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı tarafından kabul edilmiştir. Daha önce anlattığımız Adige sofra…

Continue Reading ADİGELERDE İÇECEKLER

ADİGE ADLARI

Doç. Dr. VINEREKO Mir Adige Geleneği (Адыгэ Хабз) İlkokul 1. sınıf ders kitabı çevirisi, Maykop, 2007, s. 30-. 34. Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız Her bir bireyin bir adı vardır. Bebek…

Continue Reading ADİGE ADLARI

ADİGELERİN YEMEK YEME BİÇİMİ (ШХАК1ЭР)

Doç. Dr. VINEREKO Mir Adige Geleneği (Адыгэ Хабз), İlkokul 1. sınıf ders kitabı çevirisi, Maykop, 2007. Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız Bıçağı sağa koy. Çatalı (цацэ) sola koy. Kaşığı sağ elinle…

Continue Reading ADİGELERİN YEMEK YEME BİÇİMİ (ШХАК1ЭР)

ADİGELERDE AYAKTA DURMA KURALLARI (УЦУК1Э ХАБЗЭХЭР)

Doç. Dr. VINEREKO Mir Adige Geleneği (Адыгэ Хабз), İlkokul 1. sınıf ders kitabı çevirisi, Maykop, 2007. s.39-45. Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız Çocuklar konuk odası kapısının  kenarında  askı  çubuğunu (пкъэужъый) tutarak…

Continue Reading ADİGELERDE AYAKTA DURMA KURALLARI (УЦУК1Э ХАБЗЭХЭР)

ADİGELERDE SAYGI KURALLARI (ШЪХЬЭК1ЭФАГЪЭР)

Doç. Dr. VINEREKO Mir Adige Geleneği (Адыгэ Хабз), İlkokul 1. sınıf ders kitabı çevirisi, Maykop, 2007. s.46-.47. Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız SAYGI KURALI ÖRNEKLERİ (ШЪХЬЭК1ЭФЭ ХАБЗЭМ ЩЫЩХЭР) İnsana saygı (шъхьэк1эфэ)…

Continue Reading ADİGELERDE SAYGI KURALLARI (ШЪХЬЭК1ЭФАГЪЭР)